KARSTİK ARAZİLERDE OLUŞAN YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ
Yer altındaki gözenek ve boşluklarda bulunan yer altı suları, yüzey suları ile birlikte doğada bulunan kalker (kireç taşı), kaya tuzu, jips (alçı taşı), tebeşir, dolomit vb. kayaçları eriterek çeşitli şekiller oluşturur.
Bu yolla oluşan şekillere karstik şekil, bu şekillerin yoğun olduğu arazilere ise karst topoğrafyası denir.
Karstik şekiller kimyasal çözünme olayı sonucu gerçekleşir.
KARSTİK AŞINIM ŞEKİLLERİ
Lapyalar, karstik şekillerin en küçüğüdür. Yağışlarla birlikte yüzeysel akışa geçen suların özellikle kalkerler üzerinde oluşturduğu oluk, delik, çukur veya kanal biçimindeki en küçük karstik şekillerdir.
Dolinler ; Yüzeyde erime ve çökmeler sonucu oluşmuş ve derinliği birkaç metre arasında değişen çukurlardır.
Uvala ; Dolinlerinbirleşmesiyleuvalaadı verilen daha büyük çukurlar oluşur.
Polye ; Dolinve uvalalarıngenişleyip birleşmesiyle oluşan daha geniş çukurluklara denir.
Polyelere karstik ova ya da gölova denir. Tabanı kuru olan polyeler, karstik yörelerdeki başlıca tarım alanlarıdır.
Karstik bölgelerde yer altına sızan sular buralarda da aşındırma faaliyetlerine devam eder.
Aşındırmanın zaman içerisinde ilerlemesiyle mağara adı verilen boşluklar oluşur.
Mağaraları birbirine bağlayan boşluklara ise galeri adı verilir.
Obruk ; Galerilere ait tavanların bir kısmı zamanla çöker ve derinlikleri yüzlerce metreyi bulabilen çukurlara obruk adı verilir.
KARSTİK BİRİKİM ŞEKİLLERİ
Karstik bölgelerdeki sular, kayaçları çözerek bünyelerine aldığı maddeleri uygun ortamda biriktirerek karstik birikim şekillerini oluşturur.
Mağara tavanlarından damlayan suların içindeki malzemenin bir çıkıntı gibi tavanda birikmesiyle sarkıtlar, tabanda birikmesiyle de dikitler oluşur.
Sarkıt ve dikitlerin zamanla birleşmesiyle sütun oluşur.
Karstik sahalarda yer altından çıkan suların özellikle yamaçlarda yayılması sonucu eriyik malzemeler çökelerek birikir. Basamaklı yapıda oluşan bu şekillere traverten adı verilir.
Konuyu pekiştirmek adına quiz testini çözünüz.
Yorum gönder