NEM ve YAĞIŞ

Atmosfer içerisinde bulunan su buharına nem  denir. Nem, higrometre ile ölçülür.
Nemin kaynağı; okyanuslar, denizler, göller, akarsular, kaynaklar, kar örtüsü, buzullar, nemli toprak ve canlılardır.
Su döngüsü ile sürekli olarak varlığını korur.
Yeryüzündeki suların bir kısmı buharlaşmayla bir kısmı da canlıların terlemesiyle gaz hâline geçer ve atmosfere karışır.
Atmosfere karışan bu su buharı yoğuşarak tekrar yeryüzüne yağış olarak döner.
Sürekli tekrarlanan bu doğa olayına su döngüsü denir.

Üç farklı  nem türü vardır.

-Mutlak Nem

-Maksimum Nem

-Bağıl Nem

MUTLAK (MEVCUT) NEM

1m3 havanın içerisinde bulunan nemin gram cinsinden ağırlığına mutlak nem denir.

Mutlak Nemin Fazla Olduğu Yerler: Ekvator çevresinde, kıyı kesimlerde, çevresine göre alçakta kalan yerlerde, gündüz ve yaz aylarında fazladır.

Mutlak Nemin Az Olduğu Yerler: Kutup çevrelerinde, karaların iç kesimlerinde, çevresine göre yüksekte kalan yerlerde, gece ve kış aylarında azdır.

MAKSİMUM NEM (DOYMA MİKTARI)

1 m3 havanın belirli bir sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla nem miktarına maksimum nem denir.

Sıcaklık arttıkça havanın taşıyabileceği nem miktarı da artar.

Maksimum nem sıcak (özellikle çöller) yerlerde fazla, soğuk yerlerde (özellikle kutuplar) azdır.

BAĞIL (NİSBİ, ORANSAL) NEM

Havadaki mutlak nemin, maksimum nem miktarına oranına bağıl nem denir.

Bağıl Nemin Fazla Olduğu Yerler;

Yağış ihtimali fazladır.
Kimyasal çözülme fazladır.
Işıma yoluyla ısı kaybı azdır.
Sıcaklık farkı azdır.
Bitki örtüsü gürdür.
Toprakta tuz ve kireç azdır.
Potansiyel buharlaşma azdır.
Basınç genellikle alçaktır.
Nem açığı azdır.

Bağıl Nemin Az Olduğu Yerler;

Yağış ihtimali azdır.
Fiziksel (Mekanik) çözülme fazladır.
Işıma yoluyla ısı kaybı fazladır.
Sıcaklık farkı fazladır.
Bitki örtüsü cılızdır.
Toprakta tuz ve kireç fazladır.
Potansiyel buharlaşma fazladır.
Basınç genellikle yüksektir.
Nem açığı fazladır.

YOĞUNLAŞMA TÜRLERİ

Havadaki su buharının soğumanın etkisiyle katı ya da sıvı hâle geçmesine yoğunlaşma denir.

Bulut
Atmosferdeki su buharı veya buz kristalleri yığınına bulut denir.

Yüksek Bulutlar (Sirüs)
8-12 km arasındaki bulutlardır. Oldukça ince olan bu bulutlar yağış bırakmaz.

Orta Bulutlar (Altokümülüs)
Genellikle 4-5 km arasında bulunup sağanak yağışlara neden olur.

Alçak Bulutlar (Stratüs)
0,5-1 km arasında olup diğer bulutlara göre yeryüzüne daha yakındır. Koyu renkli olan bu bulutlar genellikle yağış bırakır.

Yağmur
Havadaki su buharının yoğunlaşarak yer çekiminin etkisiyle su damlacıkları şeklinde yeryüzüne düşmesiyle oluşur.

Kar
Havadaki su buharının yoğunlaşarak yer çekiminin etkisiyle buz kristalleri şeklinde yere düşmesidir.

Dolu
Yağmur damlalarının aniden donarak buz kristalleri hâlinde yere düşmesine denir.

Sis
Sıcak ve nemli bir havanın soğuk bir zemine temas etmesiyle ya da soğuk ve sıcak hava kütlelerinin birbiriyle karşılaşması sonucu sis oluşur.

Çiy
Nemli havanın soğuk zeminler üzerinde su damlacıkları şeklinde yoğunlaşması ile çiy oluşur.
İlkbahar ve sonbahar mevsimleri çiy oluşumu için en uygun zamandır.

Kırağı
0°C’nin altında yoğunlaşan su buharının buz kiristalleri şeklinde oluşturduğu yoğunlaşma türüne kırağı adı verilir.

Kırç
Su buharının 0°C’nin altında yoğunlaşması ile kırç oluşur.
Kırağıdan ayrılan yanı buz tabakası halinde olmasıdır.

YAĞIŞ

Havadaki su buharının yoğunlaşarak sıvı ya da katı hâlde yere düşmesine yağış denir. Yağış miktarı plüviyometre denilen aletle ölçülür ve kg/m3 olarak ifade edilir.

Yükselim (Konveksiyonel) Yağışı

Güneşli ve rüzgârsız günlerde ısınan hava yükselerek soğur.
Belli bir yükseltiden sonra nemin yoğunlaşması ile yağış meydana gelir.

Dünya’da en çok;

Ekvator’da tüm yıl görülür Savan, Tundra, Sert karasalda yazın görülür. Step ikliminde ilkbaharda görülür.

Türkiye’de ise;

İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu’da görülür.

Yamaç (Orografik) Yağışı

Nemli hava kütlelerinin, yatay yönde hareket ederken dağ yamaçlarına çarparak yükselmesi ve soğuması sonucu oluşan yağışlardır.

Dünya’da en çok;

Güneydoğu Asya’da,Orta kuşaktaki karaların batı kıyılarında,
Sıcak kuşaktaki karaların doğu kıyılarında görülür.

Türkiye’de ise;

Kuzey Anadolu Dağları’nın (Karadeniz) kuzey yamaçlarında,
Torosların (Akdeniz) güney yamaçlarında,
Menteşe Yöresi’nin (Ege) denize bakan yamaçlarında, fazlaca görülür.

Hava kütleleri yamaç boyunca yükselirken en fazla yağışı 500-1000 m yükseltiler arasına bırakırlar.
Yükselti arttıkça (1000 m’lerden sonra) mutlak nem azaldığı için yağış da azalır.

Cephe (Frontal) Yağışı

Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşma alanlarında meydana gelen yağışlardır.

Dünya’da en çok;
Orta kuşakta,
60° enlemleri civarında.

Türkiye’de, özellikle kış mevsiminde görülen yağışların çoğu cephesel oluşuma sahiptir.
Türkiye’de en çok Akdeniz Bölgesi’nde görülür.

Yağışların Yeryüzüne Dağılışı

Genel hava dolaşımı, kara ve deniz dağılışı, yer şekilleri, yükselti gibi nedenlerden dolayı yeryüzünün her tarafı aynı oranda yağış almaz.